Het is een enerverend jaar geweest waarin we stevig hebben bijgedragen aan het agenderen van de problematiek rond de economische zelfstandigheid van kids met makke. Een zeer kleine greep: In verschillende sessies met minister Donner – met jongeren, werkgevers en belangenbehartigers – zorgden we voor waardevolle input voor het vormgeven van de nieuwe Wajong, ouders maakten duidelijk hoe zwaar het is case manager te zijn voor je eigen kind en met FORUM verkenden we de specifieke problemen voor allochtone jongeren. 2009 zal vooral een jaar zijn van bewustwording. Directeur van CrossOver, Yolan Koster, kijkt terug en vooruit.

Verandering komt niet vanzelf
We zijn goed op weg, maar dit jaar willen we ook nog meer doen, nog sterker inzetten op ervaringsdeskundigen en aandacht besteden aan fundamenteel wetenschappelijk onderzoek. Als je iets wil veranderen is het ook belangrijk om te weten hoe bepaalde ontwikkelingen zijn ontstaan. In een onderzoek wat we opzetten in samenwerking met ZonMW willen we bijvoorbeeld vaststellen waar de sleutelmomenten zitten die van invloed zijn op het leven, de carrière van de jongere, zodat we daar effectieve interventies op kunnen ontwikkelen.
Verandering komt niet vanzelf: we hebben te maken met veel verschillende organisaties, die ieder hun eigen belangen hebben. Dat maakt onze taak complex. Het maken van afspraken, het goed organiseren van projecten kost mede daardoor meer tijd dan je in eerste instantie verwacht.

Held óf slachtoffer
Het is geen onwil, maar een feit is dat veel partijen al jaren doen wat ze doen. De opgebouwde constellaties houden zichzelf in stand. Er zit weinig beweging in, weinig neiging tot zelfreflectie. Als het over mensen met een functiebeperking gaat zien veel mensen óf een held, óf een slachtoffer. Vaak niet gewoon die leuke buurjongen of die leerling in een klas. Zeker in een tijd waarin de overheid eigen verantwoordelijkheid benadrukt en minder het accent legt op het inbouwen van vangnetten en veiligheden is het juist zaak niet een slachtofferblik te hebben: we moeten zorgen dat jongeren in staat zijn – empowered – zijn om die eigen verantwoordelijkheid ook te dragen. Velen hebben dat, juist ook door het systeem van vangnetten, niet goed kunnen ontwikkelen. Laten we dus juist van deze overgang profiteren!

Ieder kind heeft recht op speciaal onderwijs
Ik zou bijvoorbeeld willen bereiken dat we voor ieder kind passend onderwijs mogelijk maken. Want ieder kind is uniek. Niks regulier onderwijs! Ieder kind heeft recht op ‘speciaal’ onderwijs.

Als CrossOver willen we ook in 2009 samenwerken met organisaties om hun instaat te stellen ambities te verwezenlijken, dromen aan werkelijkheid te koppelen en kennis aan de praktijk. Bruggen slaan, kwartjes laten vallen in gleuven die de machinerie in beweging brengen: Gleufverkenning dus. Verkent u mee?

Op 3 oktober 2008 ging Marjolein Buis voor de Nationale Jeugdraad naar de VN om te praten over kinderrechten in Nederland. Er is toen ook gesproken over het onderwijs aan kinderen en jongeren met een handicap. Wat vertelde Marjolein aan het kinderrechtencomité en bij terugkomst aan minister Rouvoet voor Jeugd en Gezin?


“In Nederland heb je vaak niet dezelfde kansen op school als jongeren zonder beperking. De mytylschool is vaak beter aangepast dan een reguliere school, maar het halen van een volledige HAVO of VWO diploma is vaak niet mogelijk omdat scholen niet verder gaan dan VMBO, ook al kun je soms wel deelcertificaten halen. Als je dus de capaciteiten hebt om HAVO of VWO te kunnen doen, sta je dus voor de moeilijke keuze om ofwel onder je niveau te gaan leren op het speciaal onderwijs, of je gaat naar het reguliere onderwijs.” Dat gaat vaak goed, maar er zijn ook veel problemen: “Als je maar weinig energie hebt en maar 6 uur per week naar school kunt, mis je teveel lessen om zelfstandig door de stof heen te kunnen komen.” Ook contact hebben met medeleerlingen is in zo’n situatie heel lastig: “Je bent een paar uur op school en dan weer eens een paar weken afwezig. Iedereen gaat zich dan al gauw afvragen: ‘wie is nou eigenlijk die vreemde vogel die daar in de klas zit?’ Daar doet geen rugzakje wat aan. Om nog maar te zwijgen van de ellende als je in een elektrische rolstoel zit en het gebouw niet toegankelijk is, je met bed en al je lessen wilt volgen of je braille boeken niet op tijd worden geleverd..” Marjolein maakt duidelijk dat het niet goed gaat: “Ik ken jongeren die naar het VMBO op de mythylschool zijn gegaan, terwijl ze HAVO advies hadden meegekregen van de basisschool. Ik ken jongeren die van het Gymnasium zijn afgezakt naar de HAVO, omdat ze te veel lessen misten en dit vanuit de school niet gecompenseerd kon worden. “ Er is een uitweg voor sommige jongeren: de Monnikskap is Nijmegen waar je de laatste 3 jaar van HAVO- VWO aangepast kunt volgen. De voorwaarde is dan wel dat door de onderbouw bent gekomen. “En als je in Groningen of Maastricht woont moet je ook nog eens in een instelling bij je school gaan wonen omdat het niet te bereizen is.” Doodzonde vindt Marjolein: “Juist als je een zware lichamelijke beperking hebt kan het zinvol zijn om een HBO of universitaire opleiding te volgen. Maar dan moet je wel succesvol je middelbare school kunnen doorlopen. Marjolein doet een dringende oproep aan de regering: “Veel jongeren laten zien dat het kan, een diploma halen. Maar er zijn ook veel mensen die terugvallen of het helemaal niet redden. Daar moet de overheid wat aan doen!”

Ik vraag me ondertussen af of het onderwijs ooit echt goed toegankelijk zal worden.