Een derde sessie van deze boeiende conferentie van State Party’s over de Convention on the Rights op People with Disabilities ging in op het realiseren van effectieve en volledige participatie in het politieke en openbare leven.
Politieke participatie (artikel 29 CRPD) trok veel aandacht naar zich toe en dus ging het over verkiezingen en de mogelijkheid om daaraan deel te nemen. Diverse staten zoals Nieuw Zeeland, Hongarije, Spanje en Jordanië rapporteerden inspanningen rond de concrete toegankelijkheid van stemlokalen en het beschikbaar stellen van persoonlijke assistentie daarbij om zelfstandig stemmen mogelijk te maken. Hongarije riep alle state party’s op om mensen met een disability op te nemen in hun delegatie.
Wereldwijd
Kenia, dat onlangs zijn eerste verplichte state party report instuurde, richt zich nu op een evaluatie van het hele proces van verkiezingen om naar boven te halen waar de belemmeringen zitten. En er gebeurt nog veel meer. Met assistentie van internationale organisaties hebben de Filippijnen een campagne gehouden om de registratie als stemgerechtigde onder gehandicapten te vergroten. Ook in Niger en Indonesië zijn campagnes gehouden om mensen te stimuleren om te stemmen. In Nepal, Guyana en Sudan is voorlichtingsmateriaal over de verkiezingen gemaakt voor mensen met een handicap, en in Armenië is gewerkt aan het bouwen van hellingbanen voor stemlokalen. En in Bangladesh, Liberië en Ghana zijn mensen met een handicap getraind om als official in een stemlokaal te werken.
Internationale verplichtingen
Andrew Bruce van de EAD, de Electoral Assistence Division, (het VN bureau over verkiezingen) kent talloze voorbeelden van activiteiten op dit vlak van over de hele wereld en ging hier in zijn presentatie uitgebreid op in. Het zijn allemaal inspirerende voorbeelden van stappen vooruit die onder moeilijke omstandigheden toch gerealiseerd zijn. De afgelopen jaren is door de EAD gewerkt aan het op een rijtje zetten van alle internationale verplichtingen, standaarden en principes ten aanzien van verkiezingen. De Europese Commissie heeft hier een compendium van gemaakt en het Carter Center ontwikkelde een database.
Wat brengt volledige participatie rond verkiezingen concreet met zich mee?
Voorafgaand aan de verkiezingen onder andere informatie over registratie van stemgerechtigden, voorlichtingsmateriaal en campagnemateriaal in toegankelijke formats; faciliteren van participatie van pwd in de activiteiten van politieke partijen en natuurlijk toegankelijke stemlokalen. Heel fundamenteel is te verzekeren dat er geen onredelijke beperkingen zijn bij het registreren als kandidaat en het campagnevoeren van mensen met een disability. Bij het stemmen zelf wordt aandacht gevraagd voor het rekruteren van verkiezingsofficials met een disability die actief zijn in de stemlokalen en voor het passend maken van de trainingsprogramma’s voor deze officials. Daarbij moeten stemmachines en formulieren natuurlijk beschikbaar zijn in toegankelijke formats. Na de verkiezingen gaat het er om dat klachtenprocedures en formulieren open en bruikbaar zijn en dat pwd die gekozen zijn ook daadwerkelijk hun functies kunnen vervullen op alle niveaus. De voorbeelden in het begin van dit artikel laten de vooruitgang zien die wereldwijd op dit punt geboekt wordt. Desondanks is het bewustzijn rond artikel 29 bij de stakeholders, onder andere de internationale organisaties die assisteren bij of toezien op eerlijke verkiezingen over het algemeen nog gering. Tot zover de feitelijke stand van zaken rond artikel 29.
Uitsluiting
Echt spannend werd de round table sessie toen CRPD committee member Prof. Theresia Degener de in haar visie ergste mensenrechtenschendingen over politieke participatie van dit moment aan de orde stelde: de wettelijke en feitelijke uitsluiting van kandidaat te zijn en stemrecht van mensen die “legally incapacitated” zijn verklaard. In de praktijk gaat het om mensen met intellectuele beperkingen of psycho-sociale aandoeningen. In veel landen gelden op dit moment wetten die deze mensen het recht om te stemmen of verkiesbaar te zijn ontnemen. Mensen die in instituties leven kunnen in de praktijk vaak hun recht op politieke participatie sowieso niet uitoefenen, of ze nu onder “Legal guardianship” staan of niet.
Pleidooi
Degener maakte klip en klaar dat deze wetten en praktijken in strijd zijn met artikel 29 van de CRPD die stelt dat alle mensen met een beperking of chronische aandoening, ongeacht wat de aard is van hun aandoening of beperking, een gelijk recht hebben om deel te nemen aan de verkiezingen. Ze stelde dat het de hoogste tijd is om de diep gewortelde stereotypen over mensen met verstandelijke en psycho-sociale aandoeningen ter discussie te stellen. En om te onderkennen dat de notie dat stemmen een sterk rationele en intellectuele beslissing is een illusie is: “They are NOT unable to make political choices and they are NOT easily to be manipulated. It is time to challenge the believe of voting as a highly rational and intellectual decision. And it is time to give up the fear that democracy is threatened by giving all disabled people the right to vote.”
Degener’s pleidooi werd op krachtige en ontroerende wijze onderstreept door mevrouw Maria Alejandra Villanueva, activist en voorzitter van de Down Syndrome Society van Peru. Villanueva deelde haar ervaringen van uitgesloten zijn van het stemrecht, van de lange en vernederende strijd die zij met hulp van haar ouders heeft gevoerd om dat stemrecht weer terug te krijgen. En hoe wezenlijk het voor haar was om dat stemrecht uiteindelijk weer terug te krijgen.
Fundamentele discussie
Inmiddels ben ik weer terug in Nederland van deze inspirerende VN conferentie. Het is tijd voor een fundamentele discussie over onze denkbeelden en vooroordelen. Het is tijd voor herziening van wetgeving die burgers uitsluit van verkiezingen en andere rechten. Het is de hoogste tijd voor het weghalen van alle belemmeringen die gelijke kansen van mensen verhinderen. Het is tijd voor het openstellen en bruikbaar maken van alle scholen, overheidsgebouwen, speeltuinen, treinen, werkplekken en stemlokalen voor iedereen. Het is de allerhoogste tijd voor ratificatie en implementatie van dit belangrijke verdrag. Laten we allemaal doen wat we kunnen om dat te realiseren, MAKE THE RIGHT REAL!!!
:
