Plannen
Natuurlijk is het best spannend om je ervaringen met anderen te delen, vooral als je net als ik niet alleen maar positieve ervaringen hebt. Ik vond dat iedereen erg open was over zijn ervaringen. Wat me vooral is bijgebleven, is dat als je positief blijft en in jezelf gelooft, heel veel kunt bereiken. Al moet je daar vaak net wat meer moeite voor doen dan iemand anders. Het vraagt nogal wat planning om alles op elkaar af te stemmen, zodat alles goed loopt.

 
Verkeerde inschatting
Ook blijkt dat docenten en leerlingen op school de mogelijkheden van iemand met een beperking vaak lager inschatten dan hun werkelijke mogelijkheden. Ook tijdens sollicitatieprocedures heb ik meegemaakt dat het bedrijf niet geloofde dat ik mijn diploma echt gehaald had. Dat wil zeggen met dezelfde eindtermen als mijn medestudenten. Volgens hen had ik de capaciteiten niet in huis. Toch wel moeilijk in te schatten binnen vijf  minuten lijkt mij.

 
Anders in Nieuw Zeeland
Inspirerend was ook het verhaal van Thomas over zijn puberruil met iemand uit Nieuw Zeeland. Hij merkte dat hij daar minder werd aangestaard dan hier in Nederland. Volgens mij zeggen bovenstaande ervaringen wel iets over de manier waarop we  in Nederland tegen  mensen met een beperking aankijken .

Niet bij de pakken neer zitten
Er is nog veel werk aan de winkel voordat iemands handicap niet meer als een beperking of belemmering wordt ervaren om zonder grote problemen een passende opleiding te volgen en daarna aan het werk te komen. Maar dat is geen reden om bij de pakken neer te gaan zitten. Als je in jezelf gelooft kun je vaak meer bereiken dan je denkt. Dat is me tijdens deze reünie wel duidelijk geworden.

Wie is Jacco Holthuis?

“Ik ben een ambitieuze jongen van 28 uit Den Haag, die dankzij zijn handicap volop in het leven staat. Tot op heden, heb ik altijd kunnen doen wat ik wilde, mijn handicap zorgde juist voor het doorzettingsvermogen dat daarvoor nodig was. ‘Altijd doorgaan’, is wat ik heb geleerd, ook al loop je soms tegen bergen op.  Na het VWO te hebben gedaan op een reguliere school, ging ik rechten studeren aan de universiteit van Tilburg. Niet omdat ik iets wilde doen aan onrecht maar gewoon omdat ik het leuk vond. Nu ben ik griffier bij de Raad van State en ik heb de ambitie om uiteindelijk bestuursrechter te worden.”

Waarom deed je mee aan de CAPAwards 2009?

“Tijdens mijn studie kwam ik er al snel achter dat niet alle gebouwen van de universiteit even goed toegankelijk waren. Ik loop moeilijk en te veel lopen is ook niet goed voor mijn botten. Trappen zonder leuning kom ik niet op. Ik heb me er toen sterk voor gemaakt dat er geld kwam om aanpassingen te doen. Het was een van de eerste keren dat ik echt bezig was met het thema ‘omgaan met je beperking.’ De universiteit werkte gelukkig goed mee. Toen ik begon met studeren was het allemaal niet zo toegankelijk, toen ik er wegging was dat wel anders. Door mee te doen aan de CAPawards wil ik mensen laten zien dat een handicap geen belemmering moet zijn om mee te doen aan de maatschappij. Toegankelijkheid is daarbij een van mijn speerpunten. ”

Je ambassadeurschap is, laten we zeggen, bizar begonnen. Hoe heb je de eerste weken beleefd?

“Op de avond zelf waren er alleen maar verliezers. David Magee, die uiteindelijk niet de winnaar bleek, de organisatie van het programma, de redactie en ikzelf die de huldiging op de televisie moest mislopen. Bizar. Het is gewoon heel vervelend, maar het gevoel over de fout is nu wel weggezakt. Iedereen waarmee je sprak begon over de fout. Wat er precies is misgegaan weet ik niet en ik ben er ook niet verantwoordelijk voor natuurlijk.
Nu wil ik vol voor het ambassadeurschap gaan. Ik heb op mijn winst ook veel positieve reacties gehad. Van trotse familie, vrienden en collega’s, maar ook van de burgemeester van Breda  (mijn geboorteplaats). En ik ben gehuldigd bij de wedstrijd NAC –Heerenveen. Dat was erg leuk, ik ben een fanatieke supporter van NAC en kreeg veel stemmen van andere supporters!
Zoveel belangstelling voelt vreemd, maar ik heb  de kans gegrepen om mijn standpunten  onder de aandacht te brengen.  Dit zal ik met ondersteuning van het Revalidatiefonds het komend jaar vol enthousiasme doorzetten. “

Wat is je belangrijkste speerpunt als Ambassadeur Onbeperkt NL?

“Voor mij is arbeid het belangrijkste. Naar mijn idee kun je de arbeidsmarktpositie alleen verbeteren door de problemen bij de bron aan te pakken. Het eerste moment waarop ik bewust nadacht over mijn toekomst wat betreft werk, was tijdens het maken van mijn studiekeuze. Juist mensen met een beperking moeten tijdens hun studie een belangrijke basis leggen om een plek te kunnen verwerven op de arbeidsmarkt. Veel mensen zeggen al snel: ‘ Kun je dat wel? Zou je dat nou wel doen?’ Mijn studie kostte mij op sommige vlakken dan ook wel meer moeite. Omdat ik heel moeilijk loop was het Openbaar vervoer lastig te gebruiken en was het dus niet altijd even gemakkelijk om op de universiteit te komen.
Het was niet makkelijk een goed toegankelijke en betaalbare kamer te vinden. Bovendien zag ik er destijds een beetje tegen op uit huis te gaan. Achteraf gezien, misschien jammer. Inmiddels weet ik dat het enorme kick geeft een eigen plekje te hebben en daar zelfstandig te wonen.
Ik ken de huidige situatie niet, want ik ben al een tijdje weg, maar toen ik begon met studeren waren er allerlei verschillende regelingen voor studenten met een handicap op de universiteit van Tilburg. Een uniforme regeling, die was er niet. Dat heb ik direct aangepakt.”

CrossOver wil dat zoveel mogelijk jongeren met een beperking economisch zelfstandig kunnen zijn. Zie je daar voor jezelf een rol in?

“Tegen werkgevers zou ik zeker willen zeggen dat ze meer uit zouden mogen gaan van kansen en mogelijkheden. Te veel werkgevers zitten nog vast in onmogelijkheden-denken. Praktische problemen, vaak ziek, vaak moe, dat soort dingen. Zonder het af te zetten tegen mensen zonder een beperking: veel jongeren zijn juist heel ambitieus en  extra gemotiveerd! Natuurlijk is iedere beperking anders, het is dus maatwerk. Maar het kan echt. Bij de Raad van State werken nog meer mensen met een beperking. Er wordt echt gekeken naar mogelijkheden. De Raad is een goed voorbeeld voor andere werkgevers. Ik hoop dat het tegen het einde van mijn ambassadeurschap meer gemeengoed is om jongeren met een beperking in dienst te hebben in bedrijven en organisaties. Ik zal mijn uiterste best doen om dat bewustwordingsproces dat daarvoor nodig is ingang te zetten.”

Met wie wil je zo snel mogelijk een gesprek?

“Een ontmoeting met de premier is natuurlijk een krent in de pap. Balkenende is heel betrokken bij het thema van de CAPWards, het ambassadeurschap. Maar een ander belangrijk speerpunt van mij is sport. Als fanatiek roeier in een twee-zonder zie ik een match met Erika Terpstra. Zij legt dezelfde ambitie aan de dag als ik. In de sport kan ik mijn emotie en agressie kwijt. Het geeft me zelfvertrouwen en dat komt ook weer van pas in werk! Ik zou haar heel graag willen ontmoeten, dus we gaan zeker kijken hoe we dat in kunnen vullen!”

Binnen de LinkedIn-groep van CrossOver is een discussie ontstaan over de vraag: ‘Hoe benoem je een beperking?’ Hoe sta je hierin?

De discussie is hier terug te vinden .

“Met name in de puberteit zat ik in een periode van ontkenning en verdriet. Ik vond het moeilijk om het een naam te geven. Ik zei liever niet dat ik ‘gehandicapt’ was. In de loop der jaren heb ik wel geleerd om zo open mogelijk over mijn handicap te praten. Ik zeg nu gewoon ‘ik ben gehandicapt, ben spastisch.’ Ik loop niet weg voor de werkelijkheid, maar achter mijn handicap zit de persoon Jacco die optimistisch in het leven staat. Kortom, of je het nu hebt over een handicap, functiebeperking of een lastig lichaam: het is maar een klein onderdeel van je persoonlijkheid. Die omvat zo veel meer.”

Ik vroeg Jacco tot slot welke vraag hij nog mist.

Wat zou je mensen met een handicap in Nederland nog willen meegeven?

“ Laat je handicap geen belemmering zijn om leuke dingen te doen, een carrière aan te pakken en de kansen te pakken  die op je pad komen.”

Ook jobcoach Saskia Bast, werkzaam bij Jobstap is er van overtuigd dat het kan: “Hoewel het niet voor iedereen werkt, zie je wel dat bijeenkomsten als deze, waar partijen laagdrempelig met elkaar in contact worden gebracht vaak heel goed werken.”
En wie plaatste in een jaar tijd 150 Wajongers bij verschillende bedrijven? Dat lukte Nederland Werkt. Edwin Eijsackers: “Het kan dus wel. Maar je moet er soms de arbeidsdeskundigen van het UWV voor platbellen, dus dan is het handiger als je een rechtstreeks nummer hebt.”

Dat kan ik alleen maar beamen. Rechtstreekse nummer kunnen het verschil maken…

Meediscussiëren over methoden om jongeren met een Wajongstatus aan een baan te helpen? Meld je aan bij de LinkedIn-groep van CrossOver!

Woensdag 29 oktober. De middag begint plenair, met sprekers van verschillend pluimage. Nicolette Mak vertelt dat ze als werkgever voor mensen met een lastig lichaam gaat bemid-delen met gangbare uitzend- en detacheringsbureau’s voor haar specifieke doelgroep werk-zoekenden. Haar bedrijf Valid Express ontstond uit ergernis; ze startte een koeriersbedrijf om mensen met een ‘lastig lichaam’ een baan te gunnen, zoals haar broer, die een erfelijke spierziekte heeft. Nu Valid Express een enorme groei heeft doorgemaakt, kijkt Nicolette verder met Valid werving. “Mijn netwerk is groot genoeg. Over tien jaar hebben we een ander soort samenleving.”

Mark Janssen van advies & research bureau AdSearch schetst de resultaten van het onderzoek ‘Herkeurd… heeft u al een baan? Voor de 40% die na herkeuring werk vindt, helpen zaken als: zelfregie, leren accepteren van en omgaan met de handicap en steun van familie en vrienden. Ook voorlichting, advies en ondersteuning in het woud van bureaucratie zijn van belang, evenals een voortraject om er weer in te komen. Als het gaat om weer aan het werk gaan na een WAO herkeuring, blijkt de slogan ‘werk boven inkomen’ in praktijk uit te monden in ‘gebrek aan werk en bovendien inkomstenverlies’.

De aanbevelingen uit het onderzoek van AdSearch gelden niet alleen voor herkeurde WAO-ers; alle werkzoekenden met een arbeidsbeperking of handicap hebben immers baat bij de toegevoegde waarde van kleine reïntegratiebedrijven die maatwerk leveren. En detachering kan een hoop weerstand bij de werkgever wegnemen, weerstand tegen de papieren romp-slomp en bureaucratisch geregel. Opvallend is dat de rol huisartsen, medici, psychiaters en psychosociale hulpverleners ontbreekt in het hele onderzoek.

Het is bijna flauw dat het UWV er weer van langs krijgt vanmiddag. Dat vinden de aanwezigen ook. Michel van Lookeren ziet bijzonder slecht en is eigenaar van bureau Obol, sinds 1997 specialist in het begeleiden van mensen met visuele handicap naar werk. “Wij moeten de hand ook in eigen boezem steken”, zegt Michel. “We worden in dat speciale onderwijs eigenlijk opgeleid om arbeidsongeschikt te zijn”, beaamt een vrouw aan dezelfde tafel. “Het is echt mogelijk om binnen één dag een leeshulpmiddel in huis te halen via het UWV”, zegt Michel. Met een case-load van 1000 werkzoekenden is het voor een arbeidsbegeleider van het UWV natuurlijk ook ondoenlijk om maatwerk te leveren. Doe daar wat aan, UWV!

Er is behoefte aan grotere transparantie van reïntegratiebedrijven. Daar hebben we ongeveer 2200 van in Nederland, maar wat ze concreet aanbieden is onbekend; vage reclametaal op de websites zegt niets. Maak gebruik van detachering en laat het detacheringsbureau alle rompslomp en risico weghalen bij de werkgever.
Annemarie Kolenberg is manisch depressief en werkt 20 uur per week als redacteur. Haar handicap is onzichtbaar. Neem de tijd om te rehabiliteren en te accepteren wat is, zegt zij. Ga vervolgens pro-actief op zoek naar werk en ga daarbij uit van je passie en kwaliteiten.

Wendelien Vos loste dit anders op. Wendelien heeft jeugdreuma en besloot om voor zichzelf te beginnen als tekstschrijver. “Elk zichzelf respecterend bedrijf heeft een kolfruimte, er zijn ruimtes voor rokers, maar ik kon geen rustruimte voor elkaar krijgen.” Samen met haar IRO coach kwam ze tot het besluit om een eigen bedrijf te beginnen, en dat is een hele opluchting. Ook Wendelien pleit voor een bedrijf dat de rompslomp wegneemt bij werkgevers èn voor een omslag in de beeldvorming.

Olivier van Buren, coördinator bij Instap, heeft een helder en compact verhaal
“Ga persoonlijk langs bij de werkgever. Je kunt de meest fantastische plannen hebben, maar als de directe leidinggevende ook maar iets van scepsis heeft, dan gaat het niet werken. Ga de boer op en knoop een persoonlijk gesprek aan. Want de werkgever vindt het allemaal maar eng, die moet al knokken om zelf zijn bedrijf draaiende te houden.” Over de houding van de begeleider is Olivier ook nuchter: “Wat is er erg aan, als het fout gaat? Onderdeel van het herstel is dat het fout mag gaan, dat het geen ramp is als het anders loopt dan je had gehoopt.” Olivier benadrukt dat mensen zelf de regie moeten houden, niet instanties. “Help als er behoefte aan is, maar ga niet vertellen hoe het moet.” En beloof geen wonderen, voegt hij toe. “Blijf realistisch, sommige banen zijn niet haalbaar en vaak is tijd nodig om op de plek terecht te komen waar je wil zijn.”

Ik glip rond half twaalf een zaal binnen, waar Mark Mieras een workshop begeleidt onder de veel-zeggende titel: Wajongeren bereiken; een vak apart! De zaal zit vol met een prettig gemengd ge-zelschap. Het UWV is vertegenwoordigd, er zit zowaar een verdwaalde werkgever. Jongeren met onzichtbare beperkingen zitten tussen arbeidsdeskundigen, consulenten, jobcoaches, adviseurs, ondernemers en managers. Kortom, mensen die Wajongeren weer richting werk willen begeleiden. Workshopleider Mark Mieras is wetenschapsjournalist en auteur van het boek Ben ik dit? Hij verklapt direct dat hij dyslectisch is, en vraagt wie nog meer een beperking of handicap heeft en wat die dan is. Zo, de toon is gezet. De afdeling spierziekte is royaal vertegenwoordigd met diverse mensen in een rolstoel. Pieter Hilhorst, dagvoorzitter van het congres en columnist van de Volkskrant, is ook van de partij. “Hij zal op de flip-over schrijven”, vertelt Mark “want dat is voor mij als dyslect een titanenklus”.

Duwtje
Dat Wajongeren moeilijk te bereiken zijn blijkt al snel. Soms duurt alleen dat al drie maanden! Een ander geeft aan dat hij uit een bestand van 1000 mensen met moeite een groep van tien weet te bereiken om aan het werk te helpen. Een leidinggevende van het UWV erkent het dilemma. “Ik heb 9 arbeidsdeskundigen op een bestand van 8000 mensen. Wij kunnen onmogelijk weten wie geschikt is om door te verwijzen naar dergelijke projecten.”
Er zinderen allerlei hoopgevende initiatieven door de ruimte. Zoals het popfestival PopKorn dat Suna Duijf organiseerde met haar bedrijf Suna belevenis communicatie. Het muziekfeest voor mensen met en zonder handicap werd georganiseerd door jongeren met een beperking die wer-den gekoppeld aan een professional “Dat verbindt en opent”, zegt ze. Suna adviseert te zoeken naar een vonk en vuur te maken. “Hou het vooral kleinschalig. Jongeren zijn geen planners; neem ze mee in het proces en geef ze duidelijke eigen rol daarin.” Ze zet mentoren in en werkt aan discipline. “Persoonlijk contact is essentieel, motivatie groeit daardoor. Dat de jongere uiteindelijk een baan heeft is niet eens het belangrijkste. Wel dat hij weer gelooft in zichzelf, uit de sleur is gestapt, een nieuw leven heeft gekregen, een duwtje in de rug, en nu op eigen kracht verder kan. Dat is nog eens een omslag”, vertelt Suna. Een jongeman met lange staart vertelt achteloos dat hij na dit project een boek heeft geschreven. Hij is altijd moe.

Succes
Mark Mieras kan aanhaken op het positieve effect van succes boeken en daardoor in jezelf geloven. Zijn boek Ben ik dit? staat boordevol hersenonderzoek. Mark toont kleurige foto’s van zijn eigen hersendoorsnede en van muizen die via de vloer stroomstootjes krijgen in hokjes waar ze niet uit kunnen. Wanneer na een bepaalde tijd een gat wordt gezaagd in de zijkant van het hok gaan de muizen er niet uit. “Dit is aangeleerde hulpeloosheid”, vertelt Mark. “Maar, wanneer er een muis bij komt, die dit gedrag nog niet heeft geleerd, dan laat deze muis de hulpeloze muis de weg naar buiten zien”, aldus Mark. Succes verandert aantoonbaar de werking van de hersenen. Nooit succes hebben ook. De clou is dus dat het zien en geloven van eigen succes van doorslag-gevend belang is, om niet te vervallen in apathie en passiviteit. Zie hier het belang van de doortastende arbeidsdeskundige. Hoe langer er uit, hoe hulpelozer het gedrag, dus snelle toeleiding naar een baan is het devies.

Netwerken via Hyves
Wat enorm aanslaat is een project Drive op Hyves. Een populair platform voor inmiddels 900 ambitieuze jongeren met een handicap. Mensen die elkaar buiten elke associaties met het UWV ontmoeten. Michiel Stockman van Drive legt uit dat mensen bij Drive worden uitgenodigd zichzelf eerlijk te presenteren op een bestaande ontmoetingsplaats Hyves, wat drempelverlagend werkt. Bovendien zie je de handicap niet.Iedereen is gelijk in zijn anders-zijn. Discussies worden actief gestuurd en zijn gericht op kracht, niet op klacht. Andere partijen krijgen ook toegang om mensen verder in beweging te zetten. En er wordt zeker niet alleen naar loondienst gekeken, maar ook naar alternatieve werkvormen. Jongeren met een Wajong-uitkering bereiken? Het kan dus wel!

Noodzaak
De opening is verpletterend. Een vrouw vertelt wat ze als arbeidsdeskundige heeft gedaan. Maat-werk, empowerment, werkend leren…Alleen de noodzaak ontbrak. Tot zij zelf ziek werd.  Een rolstoel komt het podium opgeduwd. Ze heeft ALS, Amyotrogische Lateraal Sclerose. De meesten leven dan nog vijf jaar. Ze neemt plaats in de rolstoel, maakt de riemen vast. “Ik heb recht om te werken, toch? Ik heb nog zo veel te bieden.” zegt ze en dan zakt haar hoofd scheef weg. “Zing, vecht, huil, bid, lach, vecht en bewonder…” zingt Ramses Shaffy, terwijl ze het podium afrijdt.

Een kwart
Dagvoorzitter is Pieter Hilhorst, columnist van de Volkskrant. “Hoeveel procent van de Wajon-geren denkt u aan het werk te krijgen?” vraagt hij. Zestig procent, geeft het grootste deel van de zaal aan. Eén man blijft dapper overeind tot 90%. “Het is een instelling, niet een kwestie van kunnen, maar willen”, pleit hij door de microfoon. Wij kunnen ons aan het einde van de dag aansluiten bij de 90% fanclub, roept Pieter. In praktijk blijkt 26% van de 70.000 Wajongeren aan het werk te zijn. Praten we soms niet teveel over mensen met een Wajong-uitkering in plaats van met hen?

Ruimte
De workshops variëren van empowerment en maatwerk tot de titanenklus om Wajongeren über-haupt te bereiken. En van aangeleerde hulpeloosheid tot het kwispelmoment; het moment waarop de gedemotiveerde Wajongere weer ergens enthousiast over kan worden. In de plenaire afsluiting zegt Suzanne Unck van Suus & Co “Als je mensen de ruimte geeft om te doen wat ze authentiek vanuit zichzelf willen, hebben ze geen excuus meer om zich ergens tegen af te zetten.” Zeg dus vooral niet dat degene tegenover jou een baan mag, want dan wordt die bij voorbaat bang voor alle consequenties die dat heeft op de uitkering.”

Humor
Een impressie van de verzamelde uitspraken aan het einde van de dag: individueel lef en onder-nemerschap creëren een effectief netwerk voor de jongere. Geef vooral vertrouwen en vergeet de humor niet. Bedenk dat iedere jongere èn iedere werkgever uniek is. Laat de jongere de eigen successen zien om niet in apathie te vervallen. En dan nog wat controversiële uitspraken, zoals: Houd het UWV buiten de deur, en de werkgevers die schitteren in afwezigheid. Er zijn helemaal niet te veel regels en wetten is er nog één.

Contra intuïtief
“De omslag zit in het veranderen van denken. Het omdraaien van het niet kunnen en niet durven. Van schroom om te gaan werken vanwege gedoe rondom de uitkering, naar plezier om te gaan werken omdat de uitkering als aanvullend vangnet zekerheid biedt.” Dit vertelt Anette Dümig, lid van de Raad van bestuur van het UWV aan het begin van de dag. Suzanne Unck beaamt dit met haar contra intuïtieve je-mag-geen-baan-aanpak. Allen die zich inzetten om Wajongeren aan een baan te helpen steekt ze een hart onder de riem: “Succes hangt af van wie je bent en wat je laat zien van jezelf. Het is belangrijk om authentiek te zijn en niet te werken vanuit de motivatie dat iemand aan het werk moet, maar vanuit de oprechte belangstelling voor de persoon die tegenover je zit. Oprechte interesse in wat die ander wil en hoe je hem of haar daarin kan ondersteunen. Uiteindelijk heeft onze aanpak zes jongeren aan een baan geholpen.”